Czym zajmuje się INS?

Rozmowa z prof. dr hab. inż. Januszem Igrasem, Dyrektorem Naukowym w Instytucie Nowych Syntez Chemicznych.

Panie Dyrektorze, czym właściwie zajmuje się INS?

Instytut jest jednostką naukową o długiej tradycji – powstał wraz z polskim przemysłem chemicznym i nawozowym. Przez wiele lat działał pod szyldem Instytut Nawozów Sztucznych, zajmując się głównie technologiami związanymi z produkcją nawozów mineralnych (wytwarzaniem i przetwarzaniem gazu do syntezy amoniaku, kwasem azotowym i fosforowym oraz ich solami – składnikami nawozów i środków paszowych, mocznikiem i produktami pochodnymi). Drugą, po nawozach, specjalnością Instytutu stały się katalizatory. W ostatnich latach poszerzyliśmy spectrum naszej aktywności tworząc bardzo nowoczesne zaplecze badawcze dla działalności w obszarze biogospodarki, budując potencjał badawczy dla ekstrakcji chmielu i innych surowców roślinnych i zwierzęcych. Posiadamy także bardzo nowoczesne zaplecze badawcze dla badań tworzyw biodegradowalnych, które mogą być wykorzystywane w wielu dziedzinach gospodarki.


W 2010 r. do INS został włączony na prawach oddziału Instytut Chemii Nieorganicznej w Gliwicach. W wyniku konsolidacji tematyka badawcza Instytutu została uzupełniona o syntezę nieorganicznych związków fosforu (kwas fosforowy i jego pochodne), krzemu i sodu (np. sorbenty glinokrzemianowe, krzemionka) oraz inżynierię związanych z nią procesów (m. in. krystalizacja, mikronizacja). W efekcie Instytut może obecnie prowadzić kompleksową działalność na rzecz przemysłu chemicznego, głównie nawozowego i nieorganicznego.


Rozszerzenie tematyki badawczej było też jedną z przesłanek zmiany nazwy Instytutu w 2014 r., z Instytutu Nawozów Sztucznych na Instytut Nowych Syntez Chemicznych. Obecna działalność INS w pełni wpisuje się w model nowoczesnej chemii, która możliwie najmniej szkodzi ludziom i środowisku. Proponowane przez Instytut opracowania to nowoczesne, energooszczędne i bezpieczne dla środowiska produkty i technologie przeznaczone dla nowych i modernizowanych instalacji przemysłu chemicznego w kraju i za granicą.

Jakie sektory gospodarki korzystają z prac badawczych Instytutu?

W Europie Środkowo-Wschodniej jesteśmy jedynym ośrodkiem, który już prawie 50 lat bada katalizatory, produkuje je, aplikuje w przemyśle chemicznym i weryfikuje ich pracę w reaktorach przemysłowych. Najświeższym przykładem są opracowane w INS katalizatory do ograniczania emisji tlenków azotu z instalacji kwasu azotowego, w tym do rozkładu podtlenku azotu, gazu cieplarnianego o wpływie na atmosferę dużo silniejszym od dwutlenku węgla. Katalizatory wytworzone w Instytucie zostały wdrożone w polskich i zagranicznych wytwórniach kwasu azotowego.


Jednym z ostatnich osiągnięć INS jest Centrum Badawcze Nawozów – jedna z głównych inwestycji Instytutu zrealizowana w ramach projektu unijnego w programie Rozwój Polski Wschodniej. Dzięki odpowiedniemu zapleczu – nowoczesnej bazie laboratoryjnej i kadrze badawczej – w centrum powstają nowe technologie dla wytwarzania „inteligentnych nawozów”, które nie szkodzą środowisku naturalnemu. CBN świadczy również usługi badawcze dla partnerów przemysłowych. Największym atutem i jednocześnie osiągnięciem Instytutu jest sprzedaż licencji i nowoczesnych technologii dla przemysłu nawozowego. Nasze opracowania wykorzystują wszystkie zakłady polskiego przemysłu nawozowego oraz wiele zakładów zagranicznych. Odbiorcami licencji są Niemcy, Francja, Węgry, Rosja, Ukraina, a także odległe Chile i Kolumbia.

 

Omówiona,  „klasyczna” działalność INS od początku opierała się na ścisłej współpracy z przemysłem i szybkim reagowaniu na jego potrzeby oraz na szybkim wdrażaniu nowoczesnych rozwiązań (przykłady: coraz nowocześniejsze katalizatory; innowacyjne produkty nawozowe – nawozy płynne, nawozy inteligentne). Poza tradycyjną działalnością INS rozwija, wykorzystując zdobyte doświadczenie, również nowe kierunki badań. Przykładem może być spożytkowanie wiedzy zgromadzonej w badaniach nad procesami wysokociśnieniowymi (synteza amoniaku, metanolu) do uruchomienia badań nad ekstrakcją surowców roślinnych za pomocą nadkrytycznego dwutlenku węgla. Technika ta, zaliczana do  innowacyjnych technologii high-tech, pozwala wyekstrahować cenne substancje z materiału roślinnego pod bardzo wysokim ciśnieniem. Uzyskane ekstrakty znajdują zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu – przy produkcji żywności, kosmetyków, leków, środków chemii gospodarczej. Instytut jest potentatem w dziedzinie wytwarzania ekstraktu chmielu, stosowanego w browarach jako dodatek do piwa. Podsumowując, odbiorcami wyników badań Instytutu są przede wszystkim przemysł chemiczny i rolnictwo, a także – jak już wspominałem – przemysł spożywczy, browarniczy, kosmetyczny, farmaceutyczny.

Przeciętny Polak zapewne nie wie co jest dziełem INS-u. Czy możemy podać jakieś przykłady wdrożonych wynalazków?

Wszystkie opracowane przez Instytutu rozwiązania podlegają pełnej ochronie własności przemysłowej (patenty, wzory użytkowe, znaki towarowe). Większość z nich jest wdrażana – bo jest to główny cel działania Instytutów takich jak nasz. Podam tylko przykłady. Nowoczesny przemysł chemiczny wymaga stosowania nowoczesnych katalizatorów, a właśnie one są jedną z mocnych stron Instytutu. Można powiedzieć, że wszystkie opracowane i opatentowane przez INS katalizatory – reformingu parowego, metanizacji, syntezy amoniaku, sorbenty do usuwanie związków siarki i chloru stosowane w przetwórstwie gazu syntezowego, katalizatory do innych procesów przemysłowych, m. in. uwodorniania benzenu, utwardzanie tłuszczów – zostały wdrożone i są stosowane w przemyśle.


Od początku swojego istnienia Instytut prowadzi badania nad nowoczesnymi technologiami wytwarzania nawozów i zrównoważonym podejściem do nawożenia roślin. Jednym z kluczowych zagadnień w rolnictwie jest obecnie zrównoważone zarządzanie składnikami pokarmowymi polegające na doborze nawozu do gatunku rośliny, jej fazy rozwojowej i warunków klimatyczno-glebowych w jakich jest uprawiana. Zagadnienie to jest priorytetowe w zakresie polityki klimatycznej Unii Europejskiej i ograniczania emisji i rozpraszania składników pokarmowych do środowiska. Wychodząc tym wyzwaniom naprzeciw opracowaliśmy wspólnie z partnerami z Grupy Azoty Puławy i uczelniami rolniczymi niskonakładowy i bezpieczny dla środowiska system nawożenia i siewu kukurydzy. Instytut Nowych Syntez Chemicznych był wykonawcą technologii produkcji nawozu azotowo-fosforowo-siarkowego z dodatkiem mikroelementów  w postaci mikro- i makrogranul, które są wysiewane razem z nasionami kukurydzy i w pełni zabezpieczają jej potrzeby pokarmowe w trakcie okresu wegetacji.


Ciekawym i ważnym rozwiązaniem z punktu widzenia ochrony środowiska jest technologia otrzymywania nawozowego siarczanu amonu z odsiarczania spalin na drodze absorpcji w roztworze amoniakalnym, co pozwala otrzymać pełnowartościowy nawóz azotowy zamiast uciążliwego gipsu – wdrożona po raz pierwszy w Zakładach Azotowych „Puławy” S.A.
    
A jak wygląda współpraca INS-u z biznesem?

Nasze związki z przemysłem od początku działania INS są ścisłe i obustronnie korzystne. Jako Instytut przemysłowy jesteśmy ogniwem łączącym nauki podstawowe, realizowane z reguły na uczelniach wyższych i w jednostkach PAN, z produkcją przemysłową. Wiele naszych prac badawczych zostało zrealizowanych dla przemysłu i w ścisłej współpracy z przemysłem. Posiadamy wspólne zespoły badawcze i prowadzimy badania na instalacjach przemysłowych. Dzięki temu, że w INS dokonuje się oceny wyników badań laboratoryjnych, tworzy modele i projekty procesowe, a na instalacjach półtechnicznych sprawdza ostatecznie i weryfikuje  pomysły i wdrożenia oraz aplikacje przemysłowe, nasi odbiorcy – przede wszystkim z wielkiej syntezy chemicznej, mogą wdrażać rozwiązania sprawdzone, obarczone mniejszym ryzykiem procesowym. Zaplecze, które zbudowaliśmy, pozwala na oferowanie rozwiązań najnowocześniejszych w obszarze inżynierii chemicznej.


Sukcesy polskiego przemysłu chemicznego oparte są głównie na technologiach opracowanych właśnie w ten sposób, w dużej części w Instytucie Nowych Syntez Chemicznych. Nasze technologie wdrożyliśmy we wszystkich zakładach chemicznych w Polsce i w wielu instalacjach nawozowych na świecie. Naszym celem i priorytetem jest realizacja projektów spełniających wymogi inteligentnego rozwoju, stałe unowocześnianie bazy badawczej i rozwój kadry – tworzenie zespołów badawczych nastawionych na rozwiązywanie problemów interdyscyplinarnych.

INS jest laureatem wielu wyróżnień zarówno krajowych jak i międzynarodowych. Z których wyróżnień jest Pan szczególnie dumy?

Zgadza się. Prace Instytutu były wielokrotnie nagradzane. Dumni jesteśmy, ze nasze wysiłki i osiągnięte wyniki zostały dostrzeżone przez administrację państwową. W 2010 r. Nagrodą Prezesa Rady Ministrów zostało uhonorowane kompleksowe przetwórstwo chmielu z zastosowaniem ekstrakcji nadkrytycznej, Minister Środowiska docenił opracowanie i wdrożenie metody katalitycznej redukcji podtlenku azotu z instalacji kwasu azotowego w Anwil S.A. we Włocławku (w roku 2009), a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – INSOL Wap – nawóz dolistny z mikroelementami i dużą zawartością w pełni przyswajalnego wapnia (w roku 2010).


Szczególne miejsce wśród wszystkich wyróżnień zajmują medale i nagrody zdobyte przez wynalazki INS na znanych i cenionych międzynarodowych wystawach wynalazczości – m. in. w Genewie, Brukseli (Eureka!, Innova), Norymberdze (iENA), Moskwie (Archimedes). Są one świadectwem innowacyjności naszych rozwiązań, zwłaszcza, gdy potwierdzają to następnie spływające zamówienia na ich wdrożenie. Nie sposób wymienić tu wszystkich wyróżnień – w latach 2010-2016 opracowania INS uzyskały 22 złote, 17 srebrnych i 4 brązowe medale oraz szereg nagród honorowych. Przykłady: złotym medalem na Belgijskich i Międzynarodowych Targach Wynalazczości Eureka!2009 (Bruksela) nagrodzony został patent na sposób absorpcyjnego usuwania dwutlenku węgla z przemysłowych mieszanin gazowych – nasz eksportowy produkt, wykorzystany przy modernizacji kilku instalacji produkcyjnych amoniaku; wynalazki dotyczące ograniczenia emisji podtlenku azotu z instalacji kwasu azotowego zostały zauważone i nagrodzone kilkakrotnie – ostatnio złotym medalem Międzynarodowego Salonu Wynalazków i Innowacyjnych Technologii „Archimedes 2016” w Moskwie; „Sposób otrzymywania nawozowego siarczanu amonu z roztworów poabsorpcyjnych” nagrodzono złotym medalem na Światowych Targach Wynalazczości, Badań Naukowych i Nowych Technologii „Brussels Innova 2015”; patent na sposób ekstrakcji surowców stałych lub ciekłych nadkrytycznym ditlenkiem węgla jest laureatem (złoty medal) Międzynarodowych Targów „Pomysły, Wynalazki, Nowe Produkty” iENA 2014 w Norymberdze.


Rozmawiał Piotr Żołądkowski

 

------------------------------------------------

Prof. dr hab. inż. Janusz Igras jest Dyrektorem Naukowym w Instytucie Nowych Syntez Chemicznych w Puławach. W latach 1990-2011 pracował w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach. Prof. Janusz Igras jest członkiem Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz przewodniczącym Rady Naukowej Centrum Kompetencji Puławy przy Grupie Azoty Puławy. Prof. Janusz Igras jest uznanym ekspertem z dziedziny nawozów i nawożenia, łączy także działalność naukową z zakresu chemii i rolnictwa.

Oceń artykuł:
zobacz ranking »
56%
44%
Autor
Zaloguj się i komentuj pod swoim nickiem, jeśli nie masz jeszcze konta zarejestruj się
Treść
Obrazek
Podaj kod
 
Copyright © ForumBiznesu.pl 2012-2017 - Design & Engine - portale internetowe - FineCMS.pl
Korzystanie z witryny forumbiznesu.pl oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie, z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki. Więcej informacji można znaleźć w Polityce plików cookies.