Co dalej ze spółdzielczością w Polsce?

Polska gospodarka  pilnie wymaga wypracowania nowych koncepcji pracy, własności wspólnotowych i wdrożenia nowego systemu monetarnego, jako podstawy ustroju gospodarczego. Zagadnienia te podjęte zostały podczas konferencji naukowej „Pieniądz, Praca, Własność - od Staszica, przez Wieleżyńskiego, Zdziechowskiego i co dalej…” zorganizowanej przez Krajową Radę Spółdzielczą wspólnie z Klubem Inteligencji Polskiej i Warszawską Szkołą Zarządzania – Szkołą Wyższą.

 

img_8606_small_849

  

Konferencja była wydarzeniem rozpoczynającym przygotowania do obchodów 200. rocznicy Hrubieszowskiego Towarzystwa Spółdzielczego, założonego w 1816 r. przez ks. Stanisława Staszica. W 2016 r. minie natomiast 100 lat od założenia wzorcowego przedsiębiorstwa akcjonariatu pracowniczego „Gazoliny” przez inż. Mariana Wieleżyńskiego. Z tej okazji konferencję uświetniła obecność wnuka założyciela – Seweryna Wieleżyńskiego.

 

Spółdzielczość to przedsiębiorczość

 

Przedsiębiorczość spółdzielcza opiera się na dwóch głównych fundamentach: solidarności i subsydiarności (pomocniczości). Jej celem nie jest maksymalizacja zysku i gromadzenia kapitału, lecz zaspokajanie potrzeb społecznych. Taki model kooperacyjny w Polsce rozpowszechnia Krajowa Rada Spółdzielcza, jako Naczelny Organ Samorządu Spółdzielczego.

 

img_8558_small_732

Spółdzielczość jest najpierw wspólnotą ludzi, a dopiero na drugim miejscu – kapitału. Funkcjonujące podmioty w agresywnym kapitalizmie, szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa, są w stanie znacznie poprawić swoją sytuację rynkową poprzez współpracę w systemie spółdzielczym – podkreśla Alfred Domagalski, Prezes Krajowej Rady Spółdzielczej, i dodaje: – Firmom sektora małych i średnich przedsiębiorstw trudno jest w pojedynkę funkcjonować na rynku i być konkurencyjnym wobec wielkich międzynarodowych koncernów. Mogą to jednak z powodzeniem robić w systemie spółdzielczym, na przykład poprzez wspólne zakupy, marketing, serwis i gwarancje zapłaty.

                      Alfred Domagalski, Prezes Krajowej Rady Spółdzielczej

 

Taki właśnie model współpracy na zasadzie poszanowania odrębności i podmiotowości każdego z uczestników procesu propaguje w Polsce Krajowa Rada Spółdzielcza oraz wszystkie  podmioty działające w zakresie prawa spółdzielczego.

Kierunek wspólnej realizacji w zakresie idei spółdzielczej z wolna przebija się do świadomości społecznej w kraju. W pierwszej kolejności z powodzeniem model ten przyjęły banki spółdzielcze, które zainicjowały wspólne akcje promocyjne. Mogłoby to być również atrakcyjną formą dla podmiotów MŚP, którym taka odmiana przedsiębiorczości ukazuje spójność działania i budowania mocnego związku pomiędzy społecznością, a gospodarką.

 

img_8583_small_650

 

 

Spółdzielczość jest szansą społecznej i zawodowej aktywności dla ludzi w każdym wieku. Zarówno dla absolwentów wyższych uczelni dla których brakuje miejsc pracy w Polsce, jak i dla osób dojrzałych, z dużym doświadczeniem na rynku. Coraz częściej tę formę przedsiębiorczości wykorzystują ludzie po korporacyjnych doświadczeniach, z którymi owocnie współpracuje najwyższy organ reprezentujący ideę i ruch spółdzielczy w Polsce, czyli Krajowa Rada Spółdzielcza.

 

 

 

 

Prof. dr hab. Andrzej Zawiślak, Rektor Warszawskiej Szkoły Zarządzania – Szkoły Wyższej

     

Krajowa Rada Spółdzielcza wspiera iczynniewystępuje owprowadzanie pozytywnych zmian w prawie spółdzielczym i podatkowym. Obecnie obowiązujące przepisy nie ułatwiają pracy spółdzielniom – mówi Krzysztof Lachowski, Prezes Zarządu Towarzystwa Spółdzielców. – Odnosi się to np. do tzw. podwójnego opodatkowania, gdzie podatek od tego samego dochodu płaci zarówno członek współwłaściciel spółdzielni, jak i sama spółdzielnia. Spółdzielnia nie jest komercyjnym img_8656_small_574przedsiębiorstwem, lecz organizacją członkowską, czyli zbliżoną do spółek osobowych, czy stowarzyszeń prowadzących działalność gospodarczą. Wielu ekonomistów mawątpliwości, czy te przepisy są zgodne z Konstytucją RP. Kolejne zagadnienie, to podatki – duże sieci handlowe obracają olbrzymimi kwotami w Polsce. Jednak ich ponadnarodowych charakter ułatwia unikanie płacenia obowiązującego podatku dochodowego, głównie za pomocą cen transferowych: zakupów po cenach droższych niż na rynku międzynarodowym i sprzedaży towarów polskich po zaniżonych cenach. Dlatego wprowadzenie podatku obrotowego zamiast podatku VAT i dochodowego byłoby właściwe. Tymczasem nasza rodzima sieć handlowa „Społem”, działająca na zasadach spółdzielczych, nie ma takich przywilejów jak hipermarkety. To stawia ją w gorszej pozycji w kontekście ekonomicznym.

 

                                                                                                           Dr Krzysztof Lachowski, Prezes Zarządu Towarzystwa Spółdzielców

  

Stanowcze nie!

 

Ta destrukcyjna tendencja trwa nieprzerwanie od blisko 25 lat, co podkreśla Towarzystwo Spółdzielców, w liście otwartym z marca br., będącym protestem, skierowanym do najważniejszych osób w państwie w obronie spółdzielczości i spółdzielców. Stowarzyszenie powstało w 1993 r., jako odpowiedź spółdzielców na działania władz państwa polskiego wobec spółdzielni i ich związków, co zapoczątkowane zostało słynną ustawą „antyspółdzielczą” z 1990 r., „likwidującą wszystkie struktury ponadpodstawowe spółdzielni, czego skutkiem była utrata przez wiele spółdzielni ogromnego majątku, który w części został zmarnowany, a w części przejęty w sposób spekulacyjny i służy różnym grupom interesów, a nie spółdzielcom, jako ich byłym współwłaścicielom” – czytamy w piśmie. Towarzystwo Spółdzielców ma tu na myśli m.in. likwidację systemu szkolnictwa stopnia zawodowego i średniego, finansowanego przez spółdzielczość. I dalej czytamy w piśmie: „Kolejne lata, to okres stopniowej degradacji sektora spółdzielczego. Uchwalane przez Sejm kolejne ustawy i ich nowelizacje, zamiast stwarzać szansę na rozwój sektora spółdzielczego, wprowadzały komercjalizację tego systemu i pogarszanie prawnych warunków jego funkcjonowania (…), zmiany w funkcjonowaniu spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, czy też przepisy o przekształcaniu spółdzielni pracy w spółki prawa handlowego”. – Szczególnie negatywnie ocenić należy kolejne ustawowe zmiany dotyczące spółdzielczości mieszkaniowej, które zmierzają  do faktycznej likwidacji tego sektora, i przejęcia ogromnego majątku nieruchomego wielkiej rzeszy prywatnych osób, przez także prywatny wielki kapitał nielicznych właścicieli – podkreśla dr K. Lachowski.

 img_8598_small_855_01

Powojenna spółdzielczość, zwłaszcza reaktywowana w 1957 r. spółdzielczość mieszkaniowa, tak mocno dziś krytykowana jako relikt minionej epoki, przyczyniła się do odbudowy kraju, a inwestycje mieszkaniowe w tym okresie przyczyniły się do znacznej poprawy warunków mieszkaniowych na terenie całego kraju. Inwestycje budowlane, mimo wielu niedoskonałości technicznych, po modernizacjach realizowanych systematycznie w ostatnich latach do dziś służą milionom mieszkańców Polski. Jak zaznacza w swym proteście Towarzystwo Spółdzielców, działalność spółdzielczego sektora mieszkaniowego jest przedmiotem zainteresowania komercyjnego lobby deweloperskiego i bankowo-finansowego. Podobne zainteresowanie obcego kapitału od dawna odnotowują polskie spółdzielnie produkcyjne, zwłaszcza branż spożywczych. „W związku z tym zdecydowanie przeciwstawiamy się zorganizowanym działaniom niszczenia polskiej spółdzielczości, jako formy społeczno-gospodarczej ochrony zwykłych ludzi przed lichwiarzami i spekulantami oraz kontrolowanymi przez nich strukturami i instytucjami. Właśnie w celu tej ochrony w XIX wieku powstała spółdzielczość. (…) Po doświadczeniach różnych prób rozbicia spółdzielczości oraz przejęcia jej majątku, przeciwstawiamy się temu działaniu zorganizowanych struktur mających na celu rozsadzenie spółdzielczości od środka i skompromitowania jej za pomocą tych mediów, które są w posiadaniu obcych właścicieli” – czytamy w otwartym proteście Towarzystwa Spółdzielców. Tu można zapoznać się z pełną treścią tego pisma

 

Przebudowa systemu monetarnego 

 

Obecne przemiany cywilizacyjne odnoszą się do każdej dziedziny życia. System monetarny oparty na pieniądzu odsetkowym przynosi coraz poważniejsze zagrożenia. Nie uwzględnia ogromnych możliwości technologicznych wytwarzania dóbr materialnych i powoduje, że bogactwo i dochody kumulują się w rękach coraz mniejszej grupy ludzi (majątek 85 najbogatszych ludzi na świecie jest równy majątkowi połowie ludności ziemi, czyli 3,5 mld ludzi!).

 

  img_8565_small_766

 

Spółdzielcy, a także ekonomiści, analitycy i przedsiębiorcy, uczestniczący w konferencji KRS zgodnie wskazywali na nieprawidłowości w odniesieniu do polityki pieniężnej państwa, zwłaszcza na niekonstytucyjność ustawy o Narodowym Banku Polskim. Spółdzielcy postulują, aby w założeniach polityki pieniężnej znalazły się rozstrzygnięcia, które nie naruszałyby dotychczasowych zasad prowadzenia operacji i nie wymagały zmian prawnych, a jednocześnie nie będą stały w istniejącej sprzeczności z innymi przepisami, jakie zawarte są np. w ustawie zasadniczej.

 

 

Dr Dariusz Grabowski, Prezes Stowarzyszenia Klub Inteligencji Polskiej

 

Jeśli nie można dziś zmusić administracyjnie zagranicznych banków działających w Polsce do dokonywania pierwotnej kreacji pieniądza w Narodowym Banku Polskim, to przynajmniej niech nie będzie to wybór podyktowany względami ekonomicznymi. NBP powinien odzyskać rolę kredytodawcy ostatniej instancji dla banków komercyjnych działających w Polsce – zgodnie podkreślają uczestnicy konferencji. Spółdzielcy postulują też opracowanie Kodeksu Prawa Spółdzielczego, który obok zagadnień wspólnych, odnoszących się do wszystkich rodzajów spółdzielni (mieszkaniowe, produkcyjne, finansowe, usługowe), zawierałby szczegółowe regulacje, uwzględniające specyfikę poszczególnych branż, oparte na sprawdzonych rozwiązaniach i jasnych, a nie sprzecznych ze sobą zapisach, zgodnych z Międzynarodowymi Zasadami Spółdzielczymi.

 

Obok koncepcji monetarnych, własnościowych i pracy, podczas konferencji zaprezentowane zostały szczegółowe propozycje zmian prawnych i rachunkowo-podatkowych, wspierających integrację produktową na bazie prawa o wspólnych ustaleniach umownych. Te propozycje, jeśli zostaną wdrożone, wspomogą zasady uczciwego obrotu gospodarczego w sferze finansowej na zasadach spółdzielczych.

 

Ważna dyskusja

 

Konferencja KRS „Pieniądz, Praca, Własność” była ważnym głosem prowadzonej od kilku lat w środowisku spółdzielczym dyskusji, wpisując się w nurt prowadzonych w tym środowisku prac analityczno-badawczych w zakresie najważniejszych mechanizmów finansowych i rozwiązań w gospodarce, które służą ludziom, a nie korporacjom.

 

Podczas konferencji odbyło się wiele wystąpień eksperckich, m.in.: dr Aleksander Kisila z Klubu Inteligencji Polskiej, Uczelnia Łazarskiego (Wyzwolenie pracy i podział jej owoców), Krzysztofa Lewandowskiego (Waluta wspólnotowa jako wehikuł transformacji), Józefa Kamyckiego (Wspólnotowe koncepcje własności i architektury monetarnej), Jerzego Wawro z Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno-Ekonomicznej w Jarosławiu (Integracja produktowa w aspekcie prawnym, ekonomicznym i społecznym). 

 

img_8650_small_717

Natomiast podczas równoległych sesji podjęte zostały zagadnienia odnoszące się m.in. do: niezbędnych zmian legislacyjnych w polityce monetarnej, form rozproszenia emisji przez gospodarkę, reformy NBP w kierunku społecznej własności pieniądza, koncepcji legislacyjnych wyzwolenia pracy i uwłaszczenia na pracowniczym majątku produkcyjnym, form partycypacji ekonomicznej, kapitału i organizacji zarządu, zasad i wartości spółdzielczych jako podstaw wspólnotowości spółdzielni, spółdzielczości w wydaniu kolektywistycznym i personalistycznym, a także związków gospodarczych i integracji produktowej na bazie prawa o wspólnych ustaleniach umownych.

 

 

Konferencja była też okazją do przypomnienia wybitnych Polaków

– Stanisława Staszica, Mariana Wieleżyńskiego i Jerzego Zdziechowskiego.

 

Działacz oświeceniowy i pionier spółdzielczości, pisarz, filozof, tłumacz i przyrodnik, a także duchowny katolicki (choć przez ostatnie 20 lat życia nie pełnił posługi kapłańskiej) – Stanisław Staszic (1755-1826) był prawdziwym człowiekiem renesansu o wszechstronnej wiedzy i praktycznych umiejętnościach jej wdrożenia w wielu różnych dziedzinach. Staszic był autorem pomysłu niezwykle nowoczesnej koncepcji gospodarki lokalnej opartej na zasadach spółdzielczych, który zrealizował w swoich dobrach w okolicach Hrubieszowa, w zaborze rosyjskim. Co ciekawe zgodę na to nowatorskie przedsięwzięcie o charakterze ustrojowym, w sytuacji upadającego feudalizmu, wyraził  sam car rosyjski, przy ogromnej niechęci polskiego ziemiaństwa.

 

Marian Wieleżyński (1879-1945) dziś jest zapomniany. Na przestrzeni ostatnich dekad nie wpisywał się ani w koncepcje gospodarki socjalistycznej, ani liberalnej. Jego spółka Gazolina S.A. była wyzwaniem rzuconym powszechnej zachłanności, img_8617_small_811pokazującym wyjątkową skuteczność ekonomiczną partnerskiego modelu stosunków w przedsiębiorstwie. Wskazał drogę budowy wielkiej gospodarującej społeczności wtedy, gdy organizacje gospodarcze wymagały koncentracji kapitału pod jednym mocnym zarządem. Nie miał naśladowców, ale zasiał ideę spółek właścicielsko-pracowniczych.

 

 

Seweryn Wieleżyński, wnuk Mariana Wieleżyńskiego – twórcy wzorcowego przedsiębiorstwa akcjonariatu pracowniczego - „Gazolina”

 

  

Jerzy Zdziechowski (1880-1975) – ten były minister skarbu II Rzeczypospolitej jest twórcą nowoczesnej doktryny monetyzacji parytetu gospodarczego, która zrywała z wymianą za pośrednictwem złota. Idea ta wynikała z faktu, że pieniądze rodzą się w gospodarce i są immanentnym jej składnikiem. Zdziechowski pragnął wielkiego społeczeństwa dobrze posługującego się pieniądzem. Zorganizowana międzynarodowa finansjera zdusiła tę koncepcję, a działania te miały wręcz wymiar kryminalny – Zdziechowski został skatowany w swoim mieszkaniu przez nieznanych sprawców.

 Jacek Majewski

 

_________________________________________________________________________________

Artykuł powstał na podstawie informacji zebranych podczas Konferencji Naukowej „Pieniądz, Praca, Własność”, która odbyła się 22.10. br. w Warszawie, artykułu pt. „Spółdzielczość formą przedsiębiorczości” Jana Machyni (Forum Biznesu nr 5 /135 ) oraz portalu http://www.neon24.pl.

Redakcja FrumBiznesu.pl sprawowała patronat medialny nad konferencją.

Oceń artykuł:
zobacz ranking »
51%
49%
Copyright © ForumBiznesu.pl 2012-2018 - Design & Engine - portale internetowe - FineCMS.pl
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub konfiguracji usługi.