Kocioł wodny z ekomizerem VIESSMANN VITOMAX – 300 HW o mocy cieplnej 9,95 MW
Odchodzenie ciepłownictwa komunalnego od źródeł węglowych jest jednym z najtrudniejszych wyzwań transformacji energetycznej w Polsce. Wymaga nie tylko inwestycji w technologie, lecz także gruntownej restrukturyzacji zakładów. Efektywne doświadczenia Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Brodnicy wskazują, że ten kilkuletni proces powinien być rozpisany na precyzyjne etapy, wymagające sekwencyjnych decyzji.
Harmonogram działań
Transformacja energetyczna w naszym kraju pełna jest politycznych deklaracji, którym brakuje realnego planu zadań na poziomie lokalnym. Tymczasem to właśnie na przedsiębiorstwach komunalnych spoczywa największy ciężar jednoczesnego utrzymania bezpieczeństwa energetycznego, ograniczania emisji przy akceptowalnych kosztach funkcjonowania.
W przypadku Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Brodnicy dekarbonizacja była procesem szeregu decyzji inwestycyjnych i organizacyjnych, których trzon stanowi plan działań realizowanych od 8 lat. Jego efektem jest całkowite odejście od węgla w produkcji energii i zbudowanie efektywnego, hybrydowego systemu kogeneracyjnego.
Proces rozpoczęto od modernizacji źródeł oraz sukcesywnej likwidacji kolejnych kotłów miałowych. Już w 2018 r. wdrożono pierwszą kogenerację gazową, co oznaczało przejście od klasycznego modelu produkcji ciepła do systemu skojarzonego, pozwalającego jednocześnie wytwarzać energię elektryczną i cieplną. Następnie rozbudowywano układy kogeneracyjne, zintegrowano dotąd niezależne źródła ciepła w jeden organizm technologiczny oraz wymieniano sieci kanałowe na preizolowane. Jak podkreśla Grzegorz Malinowski-Pesta, Prezes Zarządu PEC Brodnica Sp. z o.o.: – Transformacja nie mogła ograniczać się wyłącznie do wymiany urządzeń. Wymagała wcześniejszego uporządkowania sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa, przygotowania modelu inwestycyjnego i stworzenia warunków umożliwiających wieloletnie finansowanie modernizacji.
Hybrydowy system
W przypadku Brodnicy szczególnie interesujące było odejście od prostego schematu zastępowania jednego paliwa innym. Ostatnie kotły węglowe wyłączono w 2023 r., jednak końcowym celem nie stało się pełne uzależnienie od gazu, lecz budowa zdywersyfikowanego miksu energetycznego. – Obejmuje on wysokosprawną kogenerację gazową, instalacje fotowoltaiczne, kocioł elektryczny oraz źródło w postaci biomasy – podkreśla prezes G. Malinowski-Pesta, i dodaje: – W praktyce oznacza to zwiększenie elastyczności operacyjnej i ograniczenie ryzyka wynikającego z wahań rynkowych i wprowadzanych regulacji, zwłaszcza polityki klimatycznej. Podstawowym pytaniem było nie to, czy transformację rozpocząć, lecz w jaki sposób ją przeprowadzić, by uniknąć destabilizacji.
Prezes brodnickiego PEC wskazuje, że skuteczna dekarbonizacja wymaga instrumentów umożliwiających długofalowe planowanie, jak przewidywalne źródła finansowania, mechanizmy wspierające modernizację sieci oraz regulacje premiujące efektywność i lokalne bezpieczeństwo energetyczne. W takim modelu sprzedaż prądu powstałego w czasie produkcji ciepła, nie stanowi już dodatku, lecz jest ważnym elementem stabilizującym przedsiębiorstwo.
Zakończony etap eliminacji kotłów węglowych w Brodnicy nie oznacza końca procesu dekarbonizacji, lecz jego umacnianie. Uruchomienie kotła elektrycznego i źródła biomasowego, rozwój fotowoltaiki oraz integracja systemu pokazują logikę działania opartą na etapowym dochodzeniu do coraz niższej emisyjności przy zachowaniu bezpieczeństwa energetycznego miasta.
Joanna Chrustek
Jak brodnicki PEC odszedł od węgla
• 2018 r. - likwidacja kotła miałowego nr 3, budowa układu kogeneracyjnego na gaz ziemny 2,8 Mwe, montaż pierwszej instalacji fotowoltaicznej o mocy 50 Kw.
• 2019 r. - likwidacja kotłów miałowych nr 4 i 5, oddanie do użytku drugiej kogeneracji 2 Mwe, PEC przestaje podlegać obowiązkowi rozliczania uprawnień do emisji gazów cieplarnianych EU ETS.
• 2020 - 2023r. – budowa i uruchomienie 3 kotłów gazowych o łącznei mocy 16 Mw, likwidacja kotła miałowego nr 1, układu nawęglania oraz odżużlania, likwidacja komina stalowego, a tym samym definitywny koniec epoki technologii węglowej w lokalnym systemie ciepłowniczym; oddanie do użytku kolejnego kotła gazowego 10 MW.
• 2020 - 2025 r. - budowa i uruchomienie kotła elektrycznego o mocy 2,0 MW oraz kotła na biomasę o mocy 3,0 MW, oddanie do użytku instalacji fotowoltaicznej (704 moduły o łącznej mocy 384 kW), osiągnięcie łącznej mocy instalacji fotowoltaicznych na poziomie 434 kW.
