Supermarkety zareagowały na tegoroczny wzrost kosztów energii, ale podwyżki cen żywności nie przyspieszały tak jak w 2022 r. Analiza codziennych cen internetowych EBC wskazuje na stabilizację po marcowym wzroście częstotliwości podwyżek. Ceny pozostają jednak wysokie, a koszty nawozów, transportu i przetwórstwa mogą zwiększyć presję na rachunki za zakupy w 2027 r. — zaznaczył serwis CEO.com.pl
Supermarkety częściej podnosiły ceny żywności po tegorocznym wzroście kosztów energii, ale fala podwyżek nie narastała tak jak w 2022 r. Monitoring EBC z 2 listopada pokazuje stabilizację po marcowym skoku.
Sklepy zmieniają ceny rzadziej niż podczas kryzysu w 2022 r. — stwierdził serwis
Listopadowe badanie rozdziela dwa zjawiska: jak często produkty drożeją oraz o ile rośnie cena przy pojedynczej zmianie — wyjaśniono.
Częstotliwość podwyżek zwiększyła się w marcu, lecz później nie narastała i nie obejmowała kolejnych kategorii tak jak cztery lata wcześniej. Średnia wielkość pojedynczej podwyżki zmieniła się niewiele — wskazano.
EBC sprawdził też kategorie, w których w miesiącu drożało co najmniej 10 proc. produktów. W 2022 r. ich udział w koszyku rósł i pozostawał wysoki przez wiele miesięcy. Próg ten opisuje liczbę drożejących ofert, a nie wysokość podwyżki — napisano.
Monitoring cen supermarketów: dwa szoki energetyczne
Co porównano
2022 r.
2026 r.
Częstotliwość podwyżek
Narastająca fala
Wzrost w marcu, potem stabilizacja
Zasięg zmian
Rozszerzał się na kolejne kategorie
Brak podobnego, kolejnego rozszerzania
Trwałość reakcji
Częste zmiany przez wiele miesięcy
Niewiele dowodów na trwałą zmianę zachow
Podstawą monitoringu jest Daily Price Dataset. Jak podał Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS), baza wykorzystana w projekcie Spectrum zawierała miliardy dziennych obserwacji dotyczących 34 mln unikalnych produktów. To skala całej bazy, a nie liczba produktów spożywczych objętych listopadowym porównaniem — napisano w wyjaśnieniu.
Spectrum, prowadzony wspólnie przez BIS, Bundesbank i EBC, porządkuje opisy produktów za pomocą AI i uczenia maszynowego. Według BIS sklasyfikowanie całego zbioru zajęło pięć dni i kosztowało około 1,5 tys. euro. Metoda pozwala następnie przypisywać nowe produkty do odpowiednich kategorii — wskazano dalej.
We wrześniu żywność drożała o 1,3 proc., energia o 18,9 proc. — czytamy
Październikowa analiza EBC pokazała, że inflacja żywności spadła z 2,6 proc. w styczniu do 1,1 proc. w sierpniu. We wrześniu odbiła do 1,3 proc. Za ten wzrost odpowiadała żywność nieprzetworzona, szczególnie warzywa wrażliwe na pogodę — napisano.
Dane odnotowane: roczna zmiana cen
Wskaźnik dla strefy euro Wrzesień 2026 r.
Inflacja ogółem 3,8 proc.
Energia 18,9 proc.
Żywność ogółem 1,3 proc.
Żywność nieprzetworzona 4,0 proc.
Żywność przetworzona 0,4 proc.
Świeża żywność drożeje szybciej — zaznaczono.
Strefa euro, wrzesień 2026 r. • zmiana rok do roku
Żywność nieprzetworzona
4,0 proc.
Żywność ogółem
1,3 proc.
Żywność przetworzona
0,4 proc.
Źródło: EBC, analiza z 20 października 2026 r. Wspólna skala od 0 do 5 proc.
Wolniejszy wzrost cen nie odwrócił wcześniejszych podwyżek. Żywność kosztowała około 30 proc. więcej niż pod koniec 2021 r.; w Finlandii wzrost wynosił około 24 proc., w Estonii około 48 proc. Płace odzyskały siłę nabywczą względem całego koszyka, lecz nadal pozwalały kupić mniej żywności niż przed falą inflacji — wskazano.
Droższa energia podnosi koszty nawozów, transportu, opakowań i przetwórstwa. Efekty przechodzą na ceny sklepowe z opóźnieniem. EBC szacuje też, że upały i susza mogą zwiększyć inflację żywności w kolejnym roku o 0,3–0,8 pkt proc.
Wrześniowa projekcja ekspertów EBC przewiduje wzrost inflacji żywności do 3,4 proc. w III kwartale 2027 r. To prognoza rocznej dynamiki w danym kwartale. Średnia dla całego 2027 r. ma wynieść 2,8 proc. — napisano w informacji.
Prognozy średnioroczne ekspertów EBC z września 2026 r.
Roczna zmiana cen 2026 r. 2027 r. 2028 r.
Żywność 1,9 proc. 2,8 proc. 2,5 proc.
Inflacja ogółem 3,0 proc. 2,5 proc. 2,1 proc.
Energia 9,3 proc. 1,0 proc. −0,6 proc.
Żywność: prognoza ponownego przyspieszenia
Średnioroczna inflacja żywności • wszystkie słupki są prognozami
2026
1,9 proc.
2027
2,8 proc.
2028
2,5 proc.
Źródło: wrześniowa projekcja ekspertów EBC. Skala od 0 do 4 proc.; wartości nie są zmianą cen od końca 2021 r.
Hamowanie inflacji ogółem może zbiec się z przyspieszeniem wzrostu cen żywności. W projekcji energia reaguje szybko na zakładany spadek cen surowców, a koszty jej wcześniejszego wzrostu stopniowo przechodzą na pozostałe produkty — zaznaczył serwis.
EBC obniżył prognozę średniorocznej inflacji żywności na 2026 i 2027 r. o 0,7 pkt proc. względem projekcji czerwcowej. Uwzględnił słabsze od oczekiwań odczyty i mniejszy dotychczasowy wpływ energii. Dalsza ścieżka zależy od cen surowców i pogody; podane wartości opisują scenariusz bazowy, a nie gwarantowany wynik — wskazano w podsumowaniu.
Źródła: EBC, analizy z 2 listopada i 20 października 2026 r.; wrześniowa projekcja ekspertów EBC; BIS, Project Spectrum. Dane dotyczą strefy euro. (jmk)
Foto: Pixabay.com
Źródło: CEO.com.pl
