Niespełna 50 proc. osób z jednoosobowych gospodarstw domowych deklaruje satysfakcję z pracy, wobec ponad 60 proc. z gospodarstw dwuosobowych. Jednocześnie ponad połowa osób żyjących w pojedynkę wskazuje na brak bliskości - wynika z badania „Między samotnością a innowacją. Człowiek i gospodarka w świecie AI” Instytutu Humanites - Człowiek i Technologia. 30 proc. respondentów chętniej opowiada o swoich problemach sztucznej inteligencji niż bliskim.
Badanie „Między samotnością a innowacją. Człowiek i gospodarka w świecie AI” towarzyszy XV edycji akcji HumanBE, przeciwdziałającej kryzysowi więzi i samotności, której doświadcza średnio 30% populacji, w tym aż 60% osób poniżej 30. roku życia.
Technologia coraz mocniej wkracza w obszary dotychczas zarezerwowane dla relacji międzyludzkich. Kontakt ze sztuczną inteligencją miało już 86% badanych, a 46% korzysta z narzędzi AI regularnie.
Jednocześnie wyniki badania wskazują na wyraźne różnice w deklarowanej satysfakcji z pracy i poczuciu bliskości w zależności od wielkości gospodarstwa domowego. Dane nie przesądzają o związku przyczynowym, ale wyraźnie pokazują współwystępowanie tych zjawisk. Biorąc pod uwagę, że relacje stanowią podstawę współpracy, wymiany myśli i tworzenia innowacji, warto postawić pytanie, czy firmy poświęcają wystarczająco dużo uwagi ich budowaniu i wzmacnianiu. Pytanie to staje się szczególnie ważne dziś, w świecie coraz szybszej transformacji technologicznej.
Koniec stereotypu „singla” - idealnego pracownika
Przez lata w biznesie funkcjonował mit osoby żyjącej samodzielnie jako pracownika bardziej dyspozycyjnego i skoncentrowanego na karierze. Wyniki badania Instytutu Humanites - Człowiek i Technologia pokazują jednak, że prowadzący jednoosobowe gospodarstwa domowe rzadziej deklarują satysfakcję z pracy niż żyjący w większych gospodarstwach. Tylko 48% osób z gospodarstw jednoosobowych deklaruje zadowolenie ze swojej pracy. To oznacza, że pomimo wyższej samooceny własnych umiejętności w zakresie nowych technologii i bycia na bieżąco z nowościami 52% tej grupy nie odczuwa go. Dla porównania, w gospodarstwach wieloosobowych wskaźnik satysfakcji jest wyraźnie wyższy i przekracza 61%.
Podobną różnicę widać w obszarze bliskości. Jej brak deklaruje 53% osób z gospodarstw jednoosobowych, podczas gdy w gospodarstwach dwuosobowych jest to 34%, a w całej badanej grupie - 40%.
Różnice dotyczą również codziennych kontaktów społecznych. Wśród osób żyjących w jednoosobowych gospodarstwach:
21% deklaruje, że spotyka się ze znajomymi przynajmniej raz w tygodniu, wobec 37% ogółu badanych;
27% przytula kogoś bliskiego chociaż raz na tydzień, wobec 61% ogółu - co oznacza, że ponad 70% nie przytula nikogo nawet raz w tygodniu;
47% chociaż raz w tygodniu rozmawia z kimś bliskim, wobec 73% ogółu badanych.
Dane wskazują więc na współwystępowanie deficytu bliskości, rzadszych kontaktów społecznych i niższej deklarowanej satysfakcji z pracy wśród osób prowadzących jednoosobowe gospodarstwa domowe. Z perspektywy pracodawców oznacza to potrzebę przyjrzenia się temu, w jaki sposób środowisko pracy może wspierać relacje, poczucie przynależności i współpracę.
- Poczucie samotności i deficyty relacyjne nie kończą się na progu firmy. Jeżeli człowiek funkcjonuje w środowisku, w którym brakuje bliskości i relacji, trudno zakładać, że ten wymiar pozostaje całkowicie bez znaczenia dla jego funkcjonowania zawodowego. W zespołach potrzebujemy nie tylko technologii i procesów, ale także zaufania, współpracy i przestrzeni do wymiany myśli. To właśnie tam rodzi się kapitał społeczny, który jest ważnym zasobem organizacji dla jej rozwoju” - mówi Zofia Dzik, prezeska Instytutu Humanites - Człowiek i Technologia, strateżka biznesu i inicjatorka projektu HumanBE.
AI jako powiernik? Łatwiej rozmawia się z algorytmem
Transformacja technologiczna zmienia nie tylko sposób wykonywania pracy, ale także sposób komunikowania się ludzi. Już blisko co trzeci badany deklaruje, że łatwiej opowiada o swoich problemach sztucznej inteligencji niż komuś bliskiemu. W najmłodszej grupie wiekowej, 18-29 lat, odsetek ten rośnie do 36%. Jednocześnie 43% respondentów uważa, że w przyszłości ludzie będą woleli rozmawiać z AI niż z drugim człowiekiem. A w praktyce już co piąta osoba rozmawia z AI przynajmniej raz w tygodniu.
Samotność nie służy współpracy
Respondenci sami dostrzegają związek między relacjami społecznymi a funkcjonowaniem gospodarki. Aż 66% badanych uważa, że samotność nie służy współpracy, a 57% wskazuje na jej negatywny wpływ na budowanie innowacyjnej gospodarki. Wśród pracowników biurowych i umysłowych oraz osób z co najmniej średnim wykształceniem odsetki te są jeszcze wyższe.
Te obserwacje znajdują odzwierciedlenie w globalnych trendach: międzynarodowe firmy analityczne, w tym Gartner, już w 2025 oficjalnie wpisały samotność na listę kluczowych ryzyk gospodarczych. Z perspektywy biznesu znaczenie mają przede wszystkim te obszary, w których innowacyjność zależy od współpracy ludzi: wymiany wiedzy, kontaktu, zaufania, kreatywności zespołowej i możliwości konfrontowania różnych punktów widzenia.
- Przedsiębiorstwa inwestują dziś w technologię znacznie szybciej niż w relacje między ludźmi. Tymczasem do niedawna to właśnie środowisko pracy stanowiło dla wielu osób - zwłaszcza młodych czy żyjących w pojedynkę - naturalną kompensatę samotności. Upowszechnienie pracy zdalnej ograniczyło możliwość bezpośredniej interakcji, zespołowej kreatywności i fermentu intelektualnego, które stanowią bezpośredni napęd innowacji - zauważa Zofia Dzik.
Budowanie kultury relacji i kapitału społecznego
Na wyzwania związane z samotnością i kryzysem relacji Instytut Humanites - Człowiek i Technologia odpowiada poprzez rozwijany od 15 lat projekt HumanBE - Dwie Godziny dla Rodziny/dla Człowieka. Dziś to już międzynarodowy ruch na rzecz społecznej zmiany kultury pracy oraz przykład polskiej innowacji społecznej o globalnym zasięgu, do której dołączyło ponad 4000 firm z przeszło 50 krajów (w Polsce inicjatywa objęła co czwartego pracownika). Tegorocznej, XV edycji towarzyszyło hasło „Kultura łączy pokolenia”, a ambasadorką tej edycji została Grażyna Torbicka.
Zwieńczeniem edycji była konferencja „Między samotnością a innowacją - Człowiek i gospodarka w świecie AI”, która odbyła się w miniony czwartek w Warszawie. Podczas wydarzenia zaprezentowano najnowsze wyniki badań Instytutu Humanites, a perspektywę makroekonomiczną i wpływ samotności na gospodarkę przedstawił Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP.
Źródło: Badanie „Między samotnością a innowacją - człowiek i gospodarka w świecie AI” opracowane merytorycznie przez Zofię Dzik, zrealizowane na zlecenie Fundacji Instytut Humanites - Człowiek i Technologia / Agata Stec, humanites.pl / PAP MediaRoom
Foto: Pixabay.com
